मोटोपन घटाउदा अपनाउनुपर्ने सावधानी

डा. मनोहर शर्मा,
हिजोआज शहरीया मानिसहरु माध नभएर ग्रामिण भेकमा बसोबास गरिरहेका माििनसहरुमा मोटोपनको समस्या आम समस्याका रुपमा देखिएको छ । कुनै जमाना थियो मोटोपन भएको व्यक्तिलाई धनी र स्वस्थ्य ठानिन्थ्यो । स्लिम शरीर भएको व्यक्ति खाना नपाएर दुब्लाएको भन्ने मानसिकता थियो । तर अहिले समय फेरिएको छ । मानिसहरु मोटाउनु भन्दा पनि दुब्लाउने विभिन्न उपायको खोजीमा छन । मोटोपन भएका मानिसहरुमा मुटु, कलेजो, फोक्सो सम्बन्धि रोग लाग्ने संभावना बढी भएकाले मानिसहरु अहिले मोटो हुन चाहदैनन् । मोटोपन घटाउन विभिन्न उपायहरु छन । ती मध्ये केही उपायहरु यस प्रकार छन् ।
१.भोकै बसेर चाँडो तौल घटाउने प्रयास गर्नु हुँदैन । यसबाट विभिन्न विकृतिहरू उत्पन्न हुन सक्छन् । हप्ताको १÷२ देखि एक किलो ग्रामभन्दा बढी तौल घटाउनु उपयुक्त हुँदैन ।
२.उसिनेको खाना मात्र खानुपर्छ भन्ने गलत धारणा राख्नु हुँदैन । स्वादका लागि केही मरमसलाहरू प्रयोग गरी खाद्यपदार्थलाई स्वादिष्ट बनाउन सकिन्छ । नुनको मात्रा भने कमै प्रयोग गर्नु उचित हुन्छ ।
३.बिहान–बेलुकीको मुख्य खानाको सुरुआत सुपबाट गर्नु उत्तम हुन्छ । सुप खाएपछि पेट चाँडै भरिन्छ । अरू खाद्यपदार्थ कम खाइन्छ । सुपमा चिल्लो भने हाल्नु हुँदैन । कुनै पनि खाद्यपदार्थलाई राम्रोसँग चपाएर झोल बनेपछि मात्र निल्नु बेस हुन्छ ।
४.दैनिक ३–४ पल्टभन्दा बढी खाना खानु हुँदैन । सधैं नियमित रूपले निश्चित मात्रामा खाद्य पदार्थको प्रयोग गर्नुपर्छ । एकै पल्ट धेरै खानु उचित हुँदैन ।
५.भोकको अनुभूति भइरहेमा अति कम क्यालोरी दिने खाद्यपदार्थहरू जस्तै– गाजर, काँक्रो, कागतीको सर्बत आदि प्रयोग गर्न सकिनेछ ।
६.बेलुकाको खाना (डिनर) अलि सबेरै, बेलुका ७ बजेभित्र खानु उपयुक्त हुन्छ । खाना खानेबित्तिकै सुत्नु हानिकारक हुन्छ ।
७.तौल घटाउनका लागि उचित व्यायाम पनि खाना जत्तिकै महत्वपूर्ण छ । त्यसकारण बिहान सबेरै हिँड्ने अथवा हलुका व्यायाम गर्ने बानी बसाल्नुपर्छ । व्यायाम सकेपछि नियमित स्नान गर्नुपर्छ । यसले शरीरलाई स्वच्छ र फुर्तिलो बनाउँछ । योगासन र प्रणायामबाट पनि तौल घटाउन सकिन्छ ।
८.डाइटिङ सुरु गरेको १–२ हप्तासम्म छटपटी लाग्ने, मीठो, अत्यधिक क्यालोरी दिने खाद्यपदार्थ खान मन लाग्ने, निद्रा नपर्ने, पेट पोल्ने, अमिलचुकी आउने आदि लक्षणहरू देखा पर्न सक्छन । यी लक्षणहरूलाई आत्मबलले दबाउनुपर्छ । तौल घटाउने दृढ संकल्प लिएमा यस्ता सानातिना समस्याहरूलाई सजिलौ निराकरण गर्न सकिन्छ । पेटभित्रको अम्ललाई प्रशस्त पानी पिएर जित्न सकिन्छ । आवश्यक परे एसिडिटी घटाउने औषधि सेवन गरे हुन्छ ।