प्रदेश नम्बर ५ मा सुर्तीजन्य पदार्थ सेवनकर्ता सबैभन्दा बढी

हेल्थ टुडे,
काठमाडौं, १ असार प्रदेश नम्बर ५ मा सुर्तीजन्य पदार्थ सेवनकर्ता सबैभन्दा बढी रहेको पाइएको छ । नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्ले गरेको नेपालमा नसर्ने रोगसम्बन्धी तत्वको सर्वेक्षण (स्टेप्स सर्वेक्षण) २०१९ का अनुसार देशका सातवटै प्रदेशमध्ये सबैभन्दा बढी सुर्तीजन्य पदार्थ प्रयोग गर्ने ५ नम्बर प्रदेशमा रहेको पाइएको हो । सर्वेक्षण अनुसार सो प्रदेशमा सुर्तीजन्य पदार्थ सेवन गर्नेको प्रतिशत ३६.६ रहेको छ । यो अन्य प्रदेशहरूको तुलनामा सबैभन्दा बढी हो । नेपालमा औसत सुर्तीजन्य पदार्थ सेवनकर्ता २८.९ प्रतिशत रहेको छ । प्रदेश नं ३ मा सबैभन्दा कम सुर्ती सेवनकर्ता रहेको पाइएको छ । यो प्रदेशमा २२.२ प्रतिशतले सुर्तीजन्य पदार्थ सेवन गर्ने गरेको सर्वेक्षणले देखाएको छ । त्यसैगरी १ नम्बर प्रदेशमा २२.८ प्रतिशत र गण्डकी प्रदेशमा २५.९ प्रतिशतले सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन गर्दछन् । कर्णाली र २ नम्बर प्रदेशमा समान २९.७ प्रतिशत सुर्तीजन्य पदार्थ सेवनकर्ता छन् । सुदूरपश्चिम प्रदेशमा सुर्तीजन्य पदार्थ प्रयोगकर्ता ३३.८ प्रतिशत रहेको पाइएको छ । पछिल्ला वर्षमा सुर्तीजन्य पदार्थ सेवनकर्ताको संख्या घटेको भए पनि आशा गरेअनुसार घट्न नसकेको विज्ञहरू बताउँछन् । क्यान्सर रोगविज्ञ डा. प्रकाशराज न्यौपाने भन्छन्, ‘पहिलेको तुलनामा सुर्तीजन्य पदार्थ सेवन गर्ने घटेको जस्तो देखिए पनि सोचेजस्तो संंख्या घट्न सकेको छैन ।’
नेपालमा पछिल्लो पाँच वर्षको अवधिमा चुरोट सेवनकर्ता १.४ प्रतिशतले घटेका छन् । तर यही अवधिमा पुरुष सेवनकर्ता भने १ प्रतिशतले बढेको पाइएको छ । हरेक पाँचपाँच वर्षमा हुने यो सर्वेक्षण पछिल्लो पटक नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्को अगुवाइमा गत फेरवरीदेखि मे महिनासम्म गरिएको थियो । १५ देखि ६९ वर्ष उमेरसमूहका पाँच हजार पाँच ९३ जना वयस्कमा यो सर्वेक्षण गरिएको परिषद्ले जनाएको छ ।
सन् २०१९ को सर्वेक्षणले धूमपान सेवन गर्नेको प्रतिशत पुरुषमा २८ र महिलामा ७.५ गरी औसतमा १७.१ प्रतिशत देखाएको छ । पाँच वर्षअघि अर्थात् सन् २०१३ मा गरिएको यस्तै सर्वेक्षणमा पुरुष २७ प्रतिशत र महिला १०.३ प्रतिशत गरी औसत १८.५ प्रतिशत देखाएको थियो ।
पहिलो पटक धूमपान सेवन गर्दाको औसत साडे १७ वर्ष भएको देखाएको छ । महिलाको हकमा भने सो उमेर बढेर १८ वर्ष ३ महिना छ । पछिल्लो समय सहरी इलाकामा विद्युतीय चुरोट– ई सिगरेट सेवन गर्ने फेसन चलेको छ । सहरी इलाकामा विशेषगरी युवा पुस्ता ई—सिगरेटको लतमा झुम्मिएको देखिन्छ । यसपटकको सर्भेमा यसको पनि तथ्यांक लिने कोसिस गरिएको छ । सर्भेले शून्य दशमलव ८ प्रतिशत प्रयोगकर्ता रहेको देखाएको छ । सर्वेक्षणले सुर्तीजन्य पदार्थको प्याकेटमा छापिने चित्रअंकित चेतावनीमूलक सन्देश (पिक्टोरियल हेल्थ वार्निङ) का कारण ४४.८ प्रतिशत अम्मलीले चुरोट छाड्न चाहेको बताएको छ ।
७२.२ प्रतिशत वयस्कहरूले धूमपान नियन्त्रणसम्बन्धी सन्देश तथा गतिविधिबारे रेडियो तथा टेलिभिजनजस्ता सञ्चारमाध्यमबाट जानकारी प्राप्त गरेको बताएका छन् ।