ग्रामीण क्षेत्रमा सर्पदंशको उच्च जोखिम

हेल्थ टुडे,
दाङ,२ भदौः एक महिनाको अवधिमा जिल्लाको ग्रामीण क्षेत्रमा तीनजना बालिकाले सर्पदंशका कारण ज्यान गुमाएका छन् । जिल्लामा बर्सेनि सर्पदंशका कारण पाँचदेखि ६ जनासम्मले ज्यान गुमाउने गरेका छन् । सर्पदंशका कारण ५–६ जनाले ज्यान गुमाउनुलाई सर्पदंशको अधिक जोखिम मान्न सकिने जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय दाङको भनाइ छ । सर्पदंशका कारण मृत्यु हुनुको मुख्य कारण पायकमा उपचार थलो नहुनु हो ।

जिल्लाका तीन स्थानमा मात्रै सर्पदंशले टोकेका बिरामीको उपचार हुने गरेको छ। तुलसीपुरस्थित प्रादेशिक अस्पताल, घोराहीस्थित राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान र लमहीस्थित लमही अस्पतालमा मात्रै सर्पदंशको उपचार सेवा छ । यी अस्पतालहरूमा पनि सर्पले टोकेका बिरामीहरूका लागि प्रयोग गरिने औषधि ‘एन्टी स्नेक भेनम’को पर्याप्तता पनि सधैभरि रहँदैन। केही दिनअघि मात्रै घोराहीस्थित राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा उपचारका लागि लगिएका सर्पदंशका बिरामीले औषधि नपाएको स्वास्थ्यकर्मीले बताएका छन् ।

जिल्लाको ग्रामीण क्षेत्रमा त सर्पदंशको उपचारै हुँदैन । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार सर्पदंशको सबैभन्दा जोखिम क्षेत्र भनेकै ग्रामीण क्षेत्र हो। गाउँमा विषालु सर्पले टोकेका बिरामीहरू उपचारका लागि अस्पतालसम्म आउन नपाएरै मृत्यु हुने गरेका घटना धेरै छन् ।सर्पदंशको उपचारका लागि मेडिकल अफिसर तहको स्वास्थ्यकर्मीको अपरिहार्यता रहन्छ। यसका लागि ग्रामीण तहमा सरकारी अस्पतालको अपरिहार्यता रहन्छ। तर ग्रामीण भेकमा मेडिलक अफिसरको दरबन्दी रहने अस्पतालहरू नरहेकाले पनि सर्पदंशका बिरामीहरूको उपचार ग्रामीण भेकमा हुन नसकेको हो ।

कति विषालु सर्पले टोकेको हो र बिरामीमा विष चढेको छ वा छैन भनेर पहिचान गरेर मात्रै यो औषधि प्रयोग गर्नुपर्दछ। विषालु सर्पले टोकेको खण्डमा मात्रै चढाउनुपर्ने यो औषधि सामान्य सर्पले टोकेको अवस्थामा पनि चढाए त्यही औषधिकै कारण बिरामीको ज्यान जाने खतरा हुन्छ । अहिले स्थानीय तहहरूले १५ शड्ढयाको अस्पताल आ–आफ्नो क्षेत्रभित्र सञ्चालनमा ल्याउने बताइरहेका छन्। यसो हुन सके ग्रामीण भेकमा पनि सर्पदंशको उपचार सेवा सहज उपलब्ध हुनसक्ने आशा छ ।

जिल्लाका गढवा गाउँपालिकालाई स्वास्थ्य कार्यालयले जिल्लाको सबैभन्दा बढी सर्पदंशको जोखिम रहेको स्थानका रूपमा राखेको छ। यो गाउँपालिकाका गढा, गंगापरस्पुर , गोबरडिहा गाउँ सर्पदंशको उच्च जोखिममा रहेका छन्। यसैगरी राजपुर गाउँपालिका, राप्ती गाउँपालिका र लमही नगरपालिका क्षेत्र पनि सर्पदंशको जोखिममा रहेको स्वास्थ्य कार्यालय दाङले जनाएको छ ।