उच्च कोलेस्टेरोल पनि हृदयाघातको कारण

डा. रमेश पौडेल

मधुमेह, उच्च रक्तचाप र धूम्रपानबाहेक उच्च कोलेस्टेरोल पनि हृदयाघातको महत्वपूर्ण कारण हो । कोलेस्टेरोल भनेको रगतमा पाइने मैनजस्तो टाँसिने चिल्लो वा बोसो हो । पछिल्ला दिनमा अधिकांश नेपालीमा कोलेस्टेरोल आवश्यकताभन्दा बढी पाइएको छ । चिकित्साशास्त्रको भाषामा कोलेस्टेरोल बढी हुनुलाई हाइपर कोलेस्टेरोमिया भनिन्छ । यो स्वास्थ्यका लागि खतराको संकेत हो । उच्च कोलेस्टेरोल धमनी कडा बनाउनमा सबैभन्दा बढी सहयोगी तत्व हो, जसले पछि गएर एन्जाइना, हृदयाघात र पक्षाघाततर्फ उन्मुख गराउन सक्छ ।

किन हुन्छ रगतमा बडी  कोलेस्टेरोल ?

मोटो वा व्यायाम नगर्ने मानिसले चिल्लो वा बोसोयुक्त खाना खाएमा उसको कोलेस्टेरोलको स्तर असाधारण रूपमा बढ्न सक्छ । धेरै चिल्लो र बोसोयुक्त खानाले कोलेस्टेरोल बढाउने मात्र होइन यसले असल कोलेस्टेरोल पनि घटाउँछ । तयार भइसकेको खानालाई धेरै समयसम्म राखिन्छ । आलु, चिप्स, छिटो खानलाई बेस्करी तारेका खानाहरू तथा अरु चुर्बुरचुर्बुर खानेकुराहरूमा चिल्लो बढी प्रयोग हुन्छ । विभिन्न वंशानुगत कारणबाट पनि कोलेस्टेरोलको मात्रा उच्च हुन सक्छ । वंशानुगत कारणबाट पनि कोलेस्टेरोलको मात्रा उच्च हुन सक्छ । वंशानुगत रूपमा आएको अनियमित कोलेस्टेरोल व्यक्तिलाई चाँडो हृदयाघात हुने सम्भावना हुन्छ । यदि वंशानुगत रोगका कारण कुनै व्यक्तिमा कोलेस्टेरोलको मात्रा बढेको आशंका भएमा केटाकेटीदेखि परिवारका सवै सदस्यले यसको जाँच गराउनु जरुरी छ ।

किन बढ्छ कोलेस्टेरोल

कोलेस्टेरोलको नियमित जाँच हुनु अत्यावश्यक छ । पुरुष तथा महिला दुवै वयस्कहरूले कोलेस्टेरोलको नियमित जाँच गराउनुपर्छ । मधुमेह, ज्यादै मोटो, मुटुको रोगको पारिवारिक इतिहास भएका व्यक्तिहरूले वर्षको एक पटक अनिवार्य रूपमा कोलेस्टेरोलको जाँच गराउनुपर्छ । बढ्दो उमेरका केटाकेटीहरूको मुटुमा केही प्रतिकूल असर परेको छ, छैन भनी जान्न पनि यो जाँचले धेरै मद्दत गर्छ ।

उपचार विधिहरू

रगतमा भएको कोलेस्टेरोल एक प्रतिशत घटाउनु भनेको मुटुको रोग तीन प्रतिशत घटाउनु हो भनी एक अध्ययनले निष्कर्ष निकालेको छ । कोलेस्टेरोल घटाउन रातो मासु, फुलको पहेँलो र दुग्ध पदार्थहरू नखान सिफारिस गरिएको छ । दिनमा करिव ४० मिनेट एरोबिक व्यायाम गरेर शरीरका लागि चाहिएको तौल कायम राख्न प्रयास गर्नुपर्छ । यदि यसो गर्दा पनि चाहिएको जति तौल कायम भएन भने चिकित्सकको सल्लाह लिएर औषधि खान थाल्नुपर्छ । वंशानुगत आएको मामिलामा भने लामो समयसम्म औषधि सेवन गर्नुपर्ने हुन्छ ।