स्वस्थ जीवनका लागि सन्तुलित आहार

हेल्थ टुडे,
काठमाडौं, १३ बैशाखः हामी हाम्रो स्वास्थ्यलाई भन्दा पनि स्वादलाई बढी प्राथमिकता दिने गर्छौ । जसले गर्दा हामी धेरैजसो मसलेदार, तारेको, भुटेको, पीरो अमिलो खाना नै खान रुचाउछौं । सन्तुलित र स्वस्थ्य खाना खाँदैनौ । पहिलो कारण हामी दिनभर हतारमा हुन्छौ, जसले गर्दा हामीलाई सन्तुलित खाना भन्दा छिटो खाने र हिड्ने बानी परिसकेको हुन्छ ।
हामीसँग हरेक काम गर्ने समय हुन्छ । तर, आरमसाथ स्वस्थ्य खानपान गर्ने समय हुँदैन । त्यसैले हतारमा जे भेटिन्छ, त्यही खाइदिन्छौं । जहाँ भेटिन्छ, त्यही खाइन्छ । पेटभर खान पाए पुग्यो । कतिलाई चाहि यो कुरा थाहा हुँदैन कि, कुन खानेकुरा खाने, कुन खानेकुरामा पोषक तत्व मिल्छ ?
हाम्रो स्वास्थ्यसँग खानपानको प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहन्छ । केही अध्ययनबाट यस्ता खानपानको सूची तयार गरेका छन जसले हाम्रो शरीरलाई लाभ गर्छ ।
१. बदाम प्रोटीनको राम्रो स्रोत हो । यसमा मोनो अनसेचुरेटेड फ्याट हुन्छ, जसले हृदयलाई स्वस्थ्य राख्छ । दिनहुँ पाँच देखि सात वटा बदाम खानु स्वास्थ्यका लागि फाइदा जनक हुन्छ । १ सय ग्राम बदाममा ५ सय ९७ किलो क्यालोरी हुन्छ ।
२. किशमिश पनि स्वास्थ्यका लागि फाइदाजक छ । यो तीन रंगमा पाइन्छ, रातो, हल्का हरियो र कालो ।
३. मांसाहारीका लागि, समुन्द्री खानेकुरा एकदमै राम्रो हुन्छ । रेड स्नाइपर नामको माछामा खास पोषक तत्व हुन्छ । यो स्वास्थ्यका लागि फाइदा जनक हुन्छ । तर, यो खानुअघि केहि सावधानी अपनाउनुपर्छ । किनभने यसमा खतरनाक टक्सिन पनि हुन्छ । यसलाई राम्ररी सफा गरेर मात्र खानु पर्छ नत्र यो हानिकारक साबित हुनसक्छ ।
४. कागति र सुन्तला पनि स्वास्थ्यका लागि एकदमै फाइदाजक हुन्छ । यो भिटामिन सिको राम्रो स्रोत हो । यसले हाम्रो छालामा चमक ल्याउँछ । पाचन क्रियामा पनि सघाउ र्पुयाउँछ । एसिडिटीको समस्या झेलिरहेकाहरुलाई पनि यो उपयोगी हुनसक्छ ।
५. अनार एन्टि अक्सिडेन्टको राम्रो स्रोत हो । यसमा आइरन पनि पाइन्छ । दिनहुँ आफ्नो खानामा अनार सामेल गर्ने हो भने हेमोग्लोबिनको कमी हुँदैन ।
६. मौसम अनुसार गर्मीमा पानीको आवश्यक्ता शरीरलाई बढी चाहिने हुदा यस्तो समयमा फलफुल एवं सब्जी खानु्पर्छ । जसले पानीको अभाव पूर्ति गर्न सक्छ । कांक्रा, तरबुजा आदि फलमा पानी पर्याप्त मात्रामा पाइन्छ । तरबुजामा फाइबर पनि हुन्छ । यो पेट तथा आन्द्राको लागि फाइदाजक मानिन्छ ।
७. गाजर त स्वास्थ्यका लागि रामबाण नै भनिन्छ । जाडो याममा गाजर उपयोगी हुन्छ । यसको विशेषता के भने, यसलाई पकाएर खान सकिन्छ, काँचो पनि । गाजर एघार बर्षअघि अफगानिस्तानमा उत्पादन गरिएको मानिन्छ । गाजरमा फाइबर, भिटामिन ए, आइरन पर्याप्त पाइन्छ । यसले रगत सफा गर्न सहयोग गर्छ ।
८. गोभी तथा ब्रोकाउली पनि स्वास्थ्यका लागि एकदमै फाइदाजक मानिन्छ । साथै फलवाला सब्जीमा कोलेस्ट्रोर हटाउने क्षमता हुन्छ । सिमी लगायतका सब्जीले शरीरमा जमेको कोलेस्ट्रोल घटाउँछ ।