सहिद दशरथचन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय ऐन पास भएपछि सुदूरपश्चिमवासी खुशी

पदमराज जोशी,
काठमाडौं, ५ जेठ : कैलालीको गेटामा नेपालकै पहिलो स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय बन्ने निश्चित भएपछि सुदूरपश्चिमवासीमा खुशी छाएको छ । आईतबार संसदले दशरथचन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय विधेयक २०८१ पारित गरे पछि सुदूरपश्चिममा बसोबास गरिरहेका वासिन्दा मात्र नभएर काठमाडौं लगायत देश विदेशमा बसोबास गरिरहेका सुदूरपश्चिमवासी खुशी भएका छन् । रोजगारीका लागि कोरियामा रहेका बैतडीका दानसिंह विष्टले फेसवुकमा लेखेका छन्, ‘ गेटामा देशकै पहिलो मेडिकल युनिभर्सिटी बन्ला भन्न पत्याएको थिएन । अब संसदले कानून नै बनाइसकेपछि त कसो नबन्ला ? ’ मेडिकल विश्वविद्यालयले सुदूरपश्चिमको स्वास्थ्यको ढोका नै खोल्ने उनले समाजिक सञ्जालमा लेखेका छन् । काठमाडौंमा प्राध्यापन गर्दै आइरहेका धनगढी अत्तरियाका मनोज पुजाराले लेखेका छन, ‘ गेटामा मेडिकल विश्वविद्यालय सञ्चालन गर्न भवन बनिसकेका छन् । उपकरण पनि धमाधम किनिरहेकै छन् । अब , अब अस्पताल चल्नु पर्छ र एमविविएसको पढाई सुरु हुनु पर्छ । ऐन पारित भएपछि त्यो छिट्टै होला भन्ने आशा पलाएको छ । ’ कैलालीको गेटामा सरकारले देशकै पहिलो स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय बनाउने कानून नै पारित गरेपछि अधिकांश सुदूरपश्चिमवासीले आफ्ना समाजिक सञ्जालका वालमा खुशी व्यक्त गर्दै छिट्टै गेटामा अस्पताल र चिकित्सा शास्त्रको पढाई सञ्चालन हुने आशा व्यक्त गरेका छन् । यसकै खुशीयालीमा कैलालीको गेटामा र काठमाडौंको माइतिघरमा समेत सुदूरपश्चिमेलीले दिप प्रज्ज्वलन गरेका छन् । ऐन पारित भएपछि अब कैलालीको गेटामा नेपालकै पहिलो स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय सञ्चालनको बाटो खुलेको स्वास्थ्य सेवा विभागका पुर्व महानिर्देशक डा.लक्ष्मीराज पाठकले भने, ‘ ऐन बनाएर मात्र भएन यसका तत्काल कार्यन्वयन गर्ने गरि सरकारले आउदो बजेटमा प्रयाप्त बजेटको व्यवस्था गर्नु पर्छ । ’
विधेयकमा स्वास्थ्य विज्ञानको क्षेत्रमा गुणस्तरीय अध्ययन–अध्यापन, अनुसन्धान र नवप्रर्वतन सम्बन्धी कार्य गर्न तथा सर्वसाधारणलाई सहज रुपमा विशेषज्ञसहितको गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्न विशिष्टिकृत विश्वविद्यालयको रुपमा स्थापना गरिएको उल्लेख छ ।
स्थानीयस्तरबाट ०५६ सालमै गेटामा मेडिकल कलेज स्थापनाको प्रयास सुरु भएको थियो । त्यहीँ वर्ष सरकारले ७७ बिघा जग्गा मेडिकल कलेज स्थापनाका लागि उपलब्ध गराए पनि काम अघि बढ्न सकेको थिएन। १० वर्षपछि ०६६ मा सरकारले सम्भाव्यता अध्ययनका लागि राष्ट्रिय योजना आयोगमार्फत ११ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरी प्रयास थालेको थियो ।
त्यही बेला सरकारले गेटा मेडिकल कलेज पूर्वाधार विकास समिति समेत गठन गरेको थियो। समितिको अध्यक्षमा चेतराज जोशी र कार्यकारी निर्देशक डाक्टर भीमसिंह तिंकरी नियुक्त भएका थिए । ०६९ सालमा मेडिकल कलेज निर्माणका लागि ८४ बिघा जग्गा छुट्याएर नक्सांकनको काम गरिएको थियो। गेटास्थित सहिद संघारी भीमदत्त पन्त सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले मेडिकल कलेज स्थापना गर्न आफ्नो वन क्षेत्र दिने सहमति गरिसकेको भए पनि वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन र रुख कटानमा अलमल भएको थियो । ०७१ बैशाखमा मेडिकल कलेजको प्रशासनिक भवन निर्माणका लागि ठेक्का भए पनि काम सुरु हुन भने तीन वर्ष कुर्नुपरेको थियो । ०७४ बैशाखमा बल्ल गेटा मेडिकल कलेजको प्रशासनिक, कलेज र अस्पताल भवनको शिलान्यास भयो। सरकारले गेटालाई मेडिकल कलेज स्थापनाको तयारी गर्दा स्थानीयबासी भने मेडिकल विश्वविद्यालय स्थापनाको माग राख्दै संघर्ष समिति नै गठन गरेर आन्दोलनमा उत्रिएका थिए । त्यसपछि सरकार चिकित्सा विश्वविद्यालय स्थापना गर्न तयार भएको हो।
सरकारले ०८० माघ २९ गतेको मन्त्रिपरिषद् बैठकमार्फत् गेटालाई स्वास्थ्य विज्ञान सम्बन्धी विशिष्टिकृत विश्वविद्यालयको रुपमा सहिद दशरथचन्द राष्ट्रिय स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालय स्थापना गर्ने निर्णय गरेको थियो । त्यही निर्णयबमोजिम सरकारले कानुन बनाएर विश्वविद्यालय सञ्चालनको प्रक्रिया अघि बढाएको हो।
हाल गेटामा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयअन्तर्गत ५० शैय्याको अस्पताल सञ्चालनमा छ । यहाँ ६ सय शैय्याको शिक्षण अस्पताल सञ्चालन, शैक्षिक, आवासीय भवनलगायत करिब सात अर्बको लागतमा साना ठूला गरी ५३ वटा सुविधायुक्त भवन निर्माण सम्पन्न भइसकेका छन् । गेटा अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक डा. प्रमोद यादवले ऐन पारित हुनु देशकै लागि स्वास्थ्य क्षेत्रको उपलब्धि भएको बताउदै अब चाडै सुदूरपश्चिवासीको स्वास्थ्यको सपना पुरा हुने बताए ।