गर्दनको हाड खिइने समस्या छ भने यसो गर्नुहोस्

 डा. मेघराज घिमिरे,

हिजोआज गर्दनको हाड खिइने समस्या आम समस्या हुन थालेको छ । कार्यालयमा काम गर्ने कर्मचारीदेखि कारखानामा काम गर्ने मजदुरसम्म र खेतका काम गर्ने किसान सबैका लागि यो समस्या साझा समस्या भएको छ । गर्दनको भागको सातवटा मेरुदण्डका हाडहरूमध्ये एक वा बढी हाडको भाग खिइएमा त्यसलाई सर्भाइकल स्पोन्डिलोसिस भनिन्छ । यो समस्या हुँदा निम्न लक्षणहरू देखा पर्छन् ।

१. गर्दनमा दुखाइ उत्पन्न हुनु । गर्दनको हाडभित्र र घाँटीको साइडको नसा गर्दन वरिपरिको मांसपेशी नसा दुख्ने, तन्किएको जस्तो हुने अररो हुने हुन्छ ।

२. टाउको यताउती गर्न, टाउको मोड्न वा चलाउन गाह्रो हुन्छ । यस्तो बेला दुखेजस्तो हुने गर्दनै अड्केजस्तो हुने र गर्दनभित्र सियोले घोचेजस्तो चस्किने हुन्छ ।

३. दुखाइ पिठ्युसम्म पनि हुन्छन् । पाता÷पिठ्युमा पोल्ने, झम्झमाउने हुन्छ ।

४. गर्दन, काँधको वरिपरि, गर्दनको जोर्नीदेखि हत्केला एवं हातको औंलाको टुप्पोसम्म पोल्ने÷चस्किने÷घोच्ने÷झम्झमाउने र झड्का परेजस्तो हुन्छ ।

५. कुनै सामान टिप्न गाह्रो हुने, कलम समाउँदा समाउँदै फुत्किन खोज्ने, हातको बल हराउने हुन्छ । हात उठाउन, पछाडि लानसमेत गाह्रो हुन्छ ।

६. रिंगटा लाग्ने, टाउको भारी हुने, बसिराख्न टाउको उठाउन पनि कठिनाइ उत्पन्न हुन्छ । कतिपय व्यक्तिलाई त टाउको दुख्ने र सहनै नसक्ने गरी चक्कर लाग्छ । मस्तिष्कमा रक्तसञ्चार गर्ने रक्तनलीमा दबाब परेमा यस्तो बढी हुन्छ ।

७. गर्दनको हाड बढी खिइएमा त्यसको असर पूरा ढाड र खुट्टासम्म पनि पुग्न जान्छ ।

गर्दनको हाड खिइने कारणहरू

१.अग्लो सिरानी राख्नु ।

२.टी.भी. हेर्दा, सुत्दा, साइडमा ढल्केर कुहिना टेकेर हातको माथि गर्दन टाउको अड्याएर धेरैबेर गर्दनमा बोझ पारेर सुत्नु ।

३.बढी निहुरेर लगातार कार्य गरिरहनु । गर्दनमा अनावश्यक बोझ पार्नु ।

४.हाड बलियो पार्ने पोषक र रक्षक तत्वको शरीरमा कमी हुनु ।

५. चोटपटक, दुर्घटना, संक्रमण, हर्मोनको गडबडी आदिको असर गर्दनमा पर्नु ।

 निदानका उपायहरू

१. गर्दनको एक्स रे

२.  सिटी स्क्यान र एमआरआई पनि समस्याको गम्भीरता पत्ता लगाउन प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

३. चिकित्सकीय जाँच पनि अत्यावश्यक छ ।

४. रोग र लक्षणहरूको अवस्था वा फरक रोगले गर्दा भएको हो कि भनी जान्न चिकित्सकद्वारा अन्य निर्धारित टेस्टहरू गर्नुपर्ने हुन्छ ।

 उपचार एवं सतर्कता

१.   बिरामीले उपयुक्त कारणहरूलाई पुनः आफूले दोहो¥याउनु हुँदैन । जस्तैः अग्लो सिरानी नराख्ने, बढी गर्दन झुकाएर काम नगर्ने, ढाड सोझो राख्ने, गर्दनमा अनावश्यक बल नपार्नेजस्ता नियमहरू पालना गर्नुपर्छ ।

२.   चिकित्सकलाई जँचाइहाल्नु पर्दछ ता कि कुन अवस्थाको समस्या हो र के के उपचार विधिहरू अपनाउन सकिन्छ भनी स्पष्ट किटान गर्न सकियोस् ।

३.   बढी दुखेको अवस्थामा गर्दनमा तातोले सामान्य रूपले सेक्ने, विद्युतीय तापको प्रयोग गरेर सेक्ने अनि पूर्ण रूपले आराम गर्नेगर्नु पर्छ ।

४.  रोगीको अवस्था अनुसार चिकित्सकद्वारा निर्धारित गर्दन र टाउकोका प्रत्यक्ष एवं अप्रत्यक्ष व्यायामहरू गराउनुपर्छ तर अति सावधानीपूर्वक गर्नु, गराउनु आवश्यक छ । सुरुमा चिकित्सककै अघि व्यायामको अभ्यास गर्नु ठीक हुन्छ ।

५.    व्यायाम गर्न नहुने अवस्थामा चिकित्सकद्वारा निर्धारण गरिएका ट्रयाक्सन, सेक्ने विधि आदिको प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

६.   टी.भी. हेरेको भरमा जथाभावी योगासन गर्नु हानिकारक हुन सक्छ वा राम्ररी बुझेरमात्र गर्नु पर्छ ।

७.     चिकित्सकको प्रत्यक्ष निर्देशन अनुरूप विभिन्न प्राकृतिक उपचार विधिहरू जस्तैः नेकप्याक, मडप्याक, स्पाइनल स्प्रे, ताप, मसाज, दबाबलगायत अन्य आवश्यक चिकित्सा विधिहरूको प्रयोग गर्न सकिन्छ तर जथाभावी थिच्ने र अनावश्यक दबाब दिएर मालिस गर्नु खतरा हुन सक्छ ।

।