के हो झाडापखाला ? यी हुन् झाडापखालाबाट बच्ने उपाय….

हेल्थ टुडे,
काठमाडौ,जेठः गर्मीयामको समयमा पानी पर्ने मौसम जेठदेखि भदौ महिनासम्म झाडापखालाको जोखिम बढी हुन्छ । झाडापखालाबाट बालबालिका तथा वृद्धावृद्धहरुमा धेरै जोखिममा हुन्छन् । गर्मी मौसम सुरु भएसंगै झाडापखालाको बिरामी पनि बढ्दै जाने गर्छन् । प्रत्येक वर्ष झाडापखालाले नेपालको कुनै न कुनै ठाउँमा माहामारीको रुप लिने गरेको छ । झाडापखाला, हैजा जस्ता सरुवा रोगबाट नेपालमा वर्षेनी धेरै नागरिकको ज्यान जाने गरेको छ । झाडापखालाको जोखिममा बालबालिका र बृद्धबृद्धा पर्ने गरेका छन् ।

दिनमा तीन चारपटक भन्दा बढी छिटोछिटो पातलो दिसा जानु लाई झाडापखाला भनिन्छ । विशेषगरी ब्याक्टेरिया र भाइरसको संक्रमणले गर्दा झाडापखाला लाग्छ । दूषित खाना, पानी र फोहोर हातको माध्यमबाट झाडापखालाका कीटाणु फैलिन्छन् । भिब्रियो कोलेरा, जुकाहरू (हेलमेन्थ) जस्ता ब्याक्टेरियाको संक्रमणले मानिसमा झाडापखला लाग्छ । एकदेखि दुई पटक दिसा हुँदा सामान्य मानिन्छ । दिसामा चिप्लो पदार्थ सिगान जस्तै मिसिएको छ अथाव पानी÷पानी मात्रै छ भने झाडापखाला लागेको भन्ने बुझ्नुपर्छ ।
झाडापखाला लाग्ने कारण
१. झाडापखाला लाग्ने मुख्य कारण पानी हो । फाहोर खानेपानीमा विभिन्न ब्याक्टेरिया, भाइरसहरु मिसिएको हुन्छ । विना फिल्टर र नउमाली पानी पिउँदा झाडापखाला लाग्ने सम्भावना उच्च हुन्छ ।
२. खाने कुराहरुबाट पनि झाडापखाला लाग्न सक्छ । नेपालीले खाने खानेकुराहरु मिश्रण भएको पाइन्छन् । यति मात्रै होइन विभिन्न खानेकुराहरुमा केमिकल पनि राखिएको हुन्छ जुन मानव स्वास्थ्यका लागि हानिकारक मानिन्छ । यस्ता खाने कुराले झाडापखाला लाग्छ ।
३.गर्मी मौसममा पानीपुरी खाने चलन छ । सेकुवा खाइन्छ र केक पनि खाइन्छ । यस्ता कुराहरुले गर्मी समयमा झाडापखाला लाग्ने सम्भावना बढी हुन्छ ।
४. गर्मी मौसममा शरीरमा रोगसँग लड्न सक्ने क्षमता कम हुन्छ । जसले गर्दा सामान्य कुरामा ध्यान नदिँदा (जस्तै धुलो धुवाँ,फोहोरको कारणले) झाडापखाला लाग्ने जोखिम हुन्छ ।

झाडापखाला लागेपछि उपचार गर्नुभन्दा लाग्नै नदिनु उत्तम उपाय हो । हामीले सामान्य कुरालाई ध्यान दिन सकेको खण्डमा झाडापखाला लाग्नबाट बच्न सकिन्छ । बाहिरको काम सकेर घर फर्किँदा, शौचालय गएपछि, फोहोर बस्तु छोएपछि साबुन पानीले हातखुट्टा मिचिमिची धुने गर्नुपर्छ । खुल्ला ठाउँमा दिशापिसाव नगर्ने, सफा पानी पिउने, सकेसम्म पानी उमालेर पिउने गर्दा रोगबाट बच्न सकिन्छ ।

झाडापखाला लागेपछि जीवनजल पानी खुवाउनु पर्छ । यदि जीवनजल नभएको खण्डमा एक चिम्टी नून, एक मुठी चिनी र एक लिटर पानी घोलेर खुवाउने हो भने पनि केही हदसम्म झाडापखालालाई रोक्न सकिन्छ । झाडापखाला लागेपछि जीवनजल पानीसँगै अरु झोलिलो खानेकुराहरु दाल, फ्रेस जुस ,नरम खाना खानुपर्छ । पानी उमालेर खाने बानीको विकास गर्नुपर्छ ।
झाडापखालाबाट बच्न के गर्ने ?
१.सरसफाईमा ध्यान दिने ,घरको वरिपरी फोहोर नबनाउने
२.पानी उमालेर खाने बानी बसाल्ने । उमाल्न नसकेको खण्डमा सफा पानी (जस्तै घाममा राखेर वा फिल्टर गरेर) खाने
३.बाहिरको खानेकुरा नखाने
४.बाहिरको सडेगलेको खानेकुरा नखाने
५.हरियो सागसब्जी राम्रोसँग पखालेरमात्र खाने
६.बासी र झिँगा भन्केका खानेकुरा नखाने
७. खुल्ला ठाउँमा दिशापिसाब नगर्ने
८.खाना खानुअघि र पछि राम्ररी साबुनपानीले हात धुने ।