चिसो बढ्दैछ, रुघाखोकीबाट यसरि बचौ !

चिसो बढेसँगै काठमाडौँ उपत्यका लगायतका महाभारत पर्वतशृंखलाभन्दा माथि सामान्य रुघाखोकीले सताउने क्रम बढेको छ । मौसम परिवर्तन हुनासाथ हरेक घरमा रुघाखोकीका रोगी बढ्ने मात्र होइन, थलिनेहरूसमेत बढिरहेका छन् । मौसम परिवर्तनसँगै सर्वसाधारणलाई लाग्ने रोग पनि फरक फरक हुन्छन् । गर्मी याममा झाडापखाला बढी मात्रामा देखिन्छ भने जाडो याममा रुघाखोकी । जाडोयाम शुरु हुदै गर्दा रुघा खोकीको समस्या प्राय जसो व्यक्तिहरुमा देखा पर्न थालेको छ ,। बच्चादेखि बूढासम्म नै मौसम परिवर्तनको यस संघारमा बिरामी हुने गर्छन् । यस मौसममा सबैभन्दा बढी सताउने रोग नै रुघाखोकी हो ।

अंग्रेजीमा ‘कमन कोल्ड’ भनिने रुघाखोकी मौसम परिवर्तन हुँदा, दुई ऋतुको बीचको अवधिमा मानव शरीरको प्रतिरोधात्मक क्षमता कम हुन्छ र रुघाखोकीको संक्रमण बढ्ने गर्छ ।
सामान्य रुघाखोकी अर्थात् मौसमी रुघाखोकीमा नाकबाट पानी बग्ने, सुक्खा खोकी लाग्ने, टाउको दुख्ने, हल्का ज्वरो आउने, घाँटी खसखसाउने, हाच्छिउँ लागिरहने, खान मन नलाग्ने, थकाइ अनुभव हुने जस्ता लक्षण देखा पर्न सक्छन् ।

रुघाखोकी लागेका बेला शरीरको तापक्रम नियन्त्रित राख्नुपर्छ । तापक्रम एक्कासि बढ्ने भएकाले रुघाखोकीलाई झन् बल्झाउँछ । यसैले रुघाखोकीले ग्रस्त पारेका बेला एकदमै चिसोबाट गर्मी र गर्मीबाट एकदमै चिसो भएको वातावरणमा जानु हुँदैन । धूलोधूवाँबाट पनि जोगिनुपर्छ । रुघाखोकी लागेका बेला सकेसम्म आराम गर्नुपर्छ ।
मौसम परिवर्तनसँगै खानपान, आहारविहारमा परिवर्तन अर्थात् ऋतु अनुसारको दिनचर्या आवश्यक हुन्छ । मौसम परिवर्तनअनुसार खानपिन गरे यस किसिमको मौसमी रोगबाट बच्न सकिन्छ ।

रुघाखोकीले मधुमेह, उच्च रक्तचाप, क्षयरोग, दम, एचआइभी, रक्तअल्पताजस्ता रोग लागेका, बालक, बूढापाका, कुपोषित तथा रोग प्रतिरोधक क्षमता कम भएकाहरूलाई बढी सताउँछ ।
रुघाखोकीको उपचार बेलैमा नगर्दा नाक बन्द हुने समस्या हुन सक्छ । रुघाखोकी लागिरहे कफ पिनासको रूपमा जम्न थाल्छ र यसले स्वास्थ्यमा जटिलता बढाउँछ । यस्तो अवस्थामा पिनासको समेत उपचार गराउनुपर्छ ।
रुघाखोकी तीन दिनसम्म घरायसी उपचारबाट निको नभए, सुधार नदेखिए, सास फेर्न असजिलो भए वा नाक बन्द हुने अवस्था आए चिकित्सकको परामर्श लिनुपर्ने हुन्छ ।
रुघाखोकी अति सामान्य मानिए पनि यसमा कहिलेकाहीं जटिल देखिएर ज्यानै जोखिममा पर्ने अवस्थासमेत आउन सक्छ । त्यसैले आफूलाई कुनै असामान्य जटिलता अनुभव भए तुरुन्त चिकित्सकीय परामर्श आवश्यक हुन्छ ।

रुघाखोकीको समान्य घरेलु उपचार

रुघाखोकी भएपछि घरेलु उपचार अन्तर्गत तुलसी, बेसार, मरिच, दालचिनी, सुकेको अदुवा, असुरो नून र मधुमेह नभएकाहरूले अलिकति चिनी हालेर सबै वस्तुलाई चिया जस्तै पकाएर खाँदा सन्चो हुन्छ ।
रुघाखोकी नभएकाहरूले पनि यसको संक्रमणबाट जोगिन जाडोयाममा तुलसीको पात, बेसार, दालचिनी, मरिचको काढापानी बनाएर चियाजस्तै पिउनाले यो समस्याले दुःख दिँदैन ।
मह र कागती तातो पानीमा मिसाएर पिउनाले समेत रुघाखोकीबाट बच्न सकिन्छ । बिहान–बेलुका अदुवाको रस र मह मिसाएर खाने गर्नाले पनि रुघाखोकीबाट छुटकारा पाउन सकिन्छ ।घाँटीमा खसखस भए, नाक बन्द भए एक गिलास तातो पानीमा एक चिम्टी नून हालेर कुल्ला (गार्गल) गर्दा पनि चाँडै आराम हुन्छ । रुघाखोकी बाट बच्न बाक्लो लुगा लगाउने ,तातो पानि धेरै खानु उत्तम हुन्छ ।