नवजात शिशुलाई कसरी नुहाउने

डा. मञ्जला नकर्मी

बच्चाको सरसफाइ जति महत्वपूर्ण छ त्यति नै बच्चालाई आनन्द लाग्ने गरी नुहाउन सक्नु आमाको कर्तव्य हो । शिशुको स्नान, कलाबारे आउनुस् जानकारी लिउँ ।मनतातो पानी, कट्न बड्स, नरम तौलिया, बेबी साबुन, सेम्पु, बेबी पाउडर र सफा कपडा । शिशुलाई नुहाउने ठाउँको तापमान कम्तीमा २१ डिग्री सेल्सियस जति हुनुपर्दछ । शिशुलाई बेबी बाथटब वा धारिलो किनार नभएको बाटा वा फराकिलो भाँडामा नुहाउन सकिन्छ ।

१. बच्चाको कोमल त्वचाले धेरै तातो वा चिसो पानी सहन सक्दैन । बच्चाको शरीर र पानीको तापक्रम लगभग बराबर बनाएरमात्र नुहाउन उपयुक्त भएकाले सबैभन्दा पहिले पानी छोएर जाँच गर्नुहोस् ।

२. बच्चालाई बेरेको तौलिया (रुमाल) हटाएर उसलाई सावधानीपूर्वक टबमा राख्नुहोस् । आफ्नो एउटा हातले बच्चाको अर्को हात समाती टाउको उचालेर राख्नुहोस् । कुनैकुनै बच्चा नुहाउँदा खेल्न रमाउँछन् । त्यसो हो भने नरम खेलौना दिए हुन्छ । खेलौनाले छरेको साबुन पानी आँखा मुखमा नपरोस् भन्ने ध्यान पु¥याउनु पर्छ ।

३. टबभित्र स्पन्ज राखेमा शिशु चिप्लिने डर हँुदैन । यदि बच्चा बढी चकचके छ भने उसले तातोपानीको धारा खोल्न नसकोस् भन्ने ध्यान पु¥याउनु आवश्यक छ ।

४. नुहाउन्जेल बच्चालाई लगातार एउटा हातले समातेर अर्को हातले नुहाइराख्नुस् । नुहाइसकेपछि शिशुलाई हल्कासँग तौलियामा बेर्नुहोस् ।

५. तौलियाले आफैं सोसेको पानीबाहेक अरू पानी हल्कासँग पुछेर जिउको चिसोपन एकछिन सुक्न दिनुहोस् । त्यसपछि बेबी पाउडर लिएर बच्चालाई लगाइदिनुस् । हामीले ध्यान दिनुपर्ने कुरा के छ भने छर्केर पाउडर लगाउँदा बच्चाको आँखा र मुखमा परेर फोक्सोमा असल पर्न सक्ने भएकोले बरफको सहायताले मात्र पाउडर लगाउन उपयुक्त हुन्छ ।

सावधानी

आफ्नो शिशुलाई पानीमा एक्लै कहिल्यै नछोड्नुहोस् । सानो बच्चा ५ से.मि.वा दुई इन्च पानीमा केही सेकेन्डमै डुबेर जोखिममा पर्न सक्छ । अग्लो सतहमा बच्चालाई नछोड्नु्होस्, ऊ लड्न सक्छ । नुहाउँदा टबमा बाथमेट वा स्पन्ज राख्नुहोस् । बच्चालाई नुहाउनु अघि पानीको ताप सधैं जाँच्नुहोस् ।

बच्चालाई कपडामा किन बेरिन्छ  ?

तपार्इंले पनि हेर्नु भएको होला, धेरैजसो बच्चालाई कपडामा बेरेर राखिन्छ । यसो गर्नुको कारण के हो भने बाह्य वातावरण, प्रकाश हावा आदि नवजात शिशुको लागि उदेकलाग्दो हुन सक्छ तर कपडामा बेरिएर कस्दा उसलाई गर्भमै भएको आभास हुन्छ । शिशु आमासँग टाँसिएर बस्दा गर्भकै भएको महसुस गर्छ तर हरेक समय यो सम्भव हुँदैन त्यसैले त्यस्तो अनुभूति दिन शिशुलाई कपडामा बेरेर राखिन्छ ।