नेपालमा नसर्ने रोग बढ्दै, सबैभन्दा बढी दम रोग

हेल्थ टुडे,
काठमाडौ,३ बैशाखः पछिल्लो समय नेपालमा दम, क्यान्सर, मिर्गौला तथा नसर्ने रोगहरु बढिरहेको अध्ययनले देखाएको छ । नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्ले एक वर्षको अवधिमा गरेको विभिन्न अनुसन्धानले नसर्ने रोगका बिरामी बढ्दै गएको देखाएको हो । परिषद्ले एक वर्ष अवधिमा गरेको दश फरक–फरक अनुसन्धानमा दम, क्यान्सर, मिर्गौला तथा नसर्ने रोग बढेको देखाएको छ ।

परिषद्ले गरेको अनुसन्धान प्रतिवेदनमा नसर्ने दीर्घ रोग दम सबैभन्दा बढेको पाइएको छ । परिषद्को तथ्यांकअनुसार सबैभन्दा बढी ११.७ प्रतिशतमा दम रोग भएको पाइएको छ। दमपछि मधुमेह ८.६ प्रतिशतले बढेको छ भने मिर्गौला रोग ६ प्रतिशत र मुटु रोग २.९ प्रतिशतले बढेको छ। ७२ जिल्लामा २० वर्षमाथिका १३ हजार २ सय बिरामीमा गरिएको अध्ययनबाट उक्त प्रतिवेदन सार्वजनिक गरिएको हो । सन् २०१६ देखि २०१८ सम्म दुई चरणमा गरिएको अनुसन्धानको पहिलो चरणमा बिरामीसँग अन्तर्वाता लिइएको थियो भने दोस्रो चरणमा बिरामीको रगत र मुटु, छाति तथा पिसाब जाँच गरिएको थियो।

अनुसन्धानले उच्च रक्तचाप महिलामा भन्दा पुरुषमा बढी भएको देखाएको छ । उपत्यकाका तीन जिल्लामध्ये सबैभन्दा बढी काठमाडौंमा क्यान्सरका रोगी बढेको पाइएको छ । जसअनुसार ६३ प्रतिशत काठमाडौंमा, २१ प्रतिशत भक्तपुरमा र १६ प्रतिशत ललितपुरमा रोगी बढेका छन्। पुरुषमा सबैभन्दा बढी फोक्सो र त्यसपछि मुख तथा ओठको क्यान्सर भएको पाइएको छ । महिलामा भने आन्द्रा तथा गुद्वारको क्यान्सर पनि बढ्दो क्रममा रहेको देखिएको छ ।

नसर्ने रोगमध्ये मानसिक स्वास्थ्य सर्वेक्षणले १ हजार ६ सय ४७ जनामा गरेको सर्वेक्षणमा वयश्क तथा किशोरकिशोरीमा मानसिक स्वास्थ्य समस्या देखिएको छ। जसअनुसार १३.२ प्रतिशत वयश्क र ११.२ प्रतिशत किशोरकिशोरीमा मानसिक समस्या पाइएको छ। यसमध्ये लागूपदार्थको लत, डिप्रेसन, आत्तिने रोग बढी देखिएको छ।

किशोरकिशोरीमा आत्तिनेरोग, केही न केही गरिराख्नु पर्ने रोग, डिप्रेसन जस्ता समस्या पाइएको अध्ययनले देखाएको छ । त्यसैगरी दुवै समूहमा आत्महत्याको प्रवृत्ति बढेको देखिएको छ। मानसिक समस्या भएका मध्ये १ सय ८१ ले कुनै पनि उपचार सेवा नलिएका र ९ सय ७९ ले आफैं निको हुन्छ भन्ने विश्वास गरेको देखिएको छ ।

यस्तै, नेपालमा जलवायु परिवर्तनको प्रभावले तातो हावा (लु) बढ्दै गएको अध्ययनले जनाएको छ। ‘नेपालमा तातो हावा (लु) र स्वास्थ्यमा पर्ने प्रतिकूल असर’ शीर्षकमा भएको अध्ययनले पछिल्लो समय देशको दक्षिण भागमा गर्मीको दिन बढ्ने क्रममा रहेको, गर्मी रात, प्रिमनसुनका समयमा धेरै वर्षा हुने गरेको अध्ययनले देखाएको छ ।

यसैगरी, परिषद्ले आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सा सेवाको पहुँचको अवस्था बारे पनि अध्ययन गरेको थियो। देशभरका ७० जिल्लामा जम्मा ६ सय ६७ आयुर्वेद केन्द्र बढेको र केही अक्युपञ्चर प्रणाली, प्राकृतिक चिकित्साको अभ्यास भइरहेको पाइएको छ। सबै परम्परागत प्रणालीलाई एउटै छाताभित्र ल्याउन सकेमा उपयोगी हुने अध्ययनले सुझाव दिएको छ ।