नियमित साईकल चलाउनु स्वास्थ्यकालागि फाइदै फाइदा

मिलनकुमार पौडेल,
साईकल नेपाली युवापुस्तामा निक्कै लोकप्रिय बन्दै गईरहेको छ । साईकल यातायातको भरपर्दो साधन पनि हो । साईकलमा अरु सवारी साधनमा जस्तो ईन्जिन जडान गरिएको हुदैन । यो शरिरको बलले नै चल्ने गर्दछ । साईकल चलाउँदा मानिसका प्राय सबै अगंहरु चल्दछन् । साईकलले मानिसलाई तन्दुरुस्त राख्नुको साथै शारीरिक रुपमा मजबुद पनि बनाउन सहयोग गर्छ ।
साईकल वातावरण मैत्री हुन्छ । यसले अलिकति पनि वातावरण प्रदुषण गर्दैन । यो कम खर्चिलो साथै किफायती पनि छ । पछिल्लो समयमा वातावरण मैत्री ब्याट्री सहितका साईकल पनि आएका छन् । अहिले अभिभावकहरु प्नि आफ्नो तथा बालबालिकाको स्वास्थ्यप्रति निक्कै चनाखो भएको पाईन्छ । आफु साईकल चलाउँदा आफ्ना बालबालिकालाई समेत संगसंगै साईकल चलाउँन लगाएको देख्न पाईन्छ ।
कुनै एक समय थियो, जुनबेला साईकललाई नेपाली समाजमा वर्गसंग तुलना गरेर हेर्ने गरिन्थ्यो । समयसंगै सोचमा पनि परिवर्तन आउँदै गयो । पहिलापहिला बाध्यता जस्तै लाग्ने साईकल हिजो आज एउटा रहर र अभियानकै रुपमा चलाउन थालिएको छ ।

स्वास्थ्य सम्बन्धी विभिन्न सचेतना ¥यालीहरुमा साइकल समूहले सघाउदै आएका छन् । देशको पर्यटन प्रर्वधन तथा सचेतना फैलाउन विभिन्न साईकल समूह गठन गरी सामाजिक कार्यमा समेत उत्पे्ररणा बढाउदै आएका छन् । यसले मनिसको स्वास्थ्यलाई निक्कै फाईदा पुर्याएको छ । वरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा. प्रकाशराज रेग्मीका अनुसार स्वास्थ्यका लागि साइकल चलाउनु जति राम्रो अरु कुनै शारिरीक अभ्यास नै छैन । साइकिल चलाउदा सरिरका सम्पूर्ण अंगको समान रुपमा अभ्यास हुने भएकाले मुटु रोग, मोटोपना, मधुमेह, उच्चरक्तचाप लगायतका थुप्रै रोगबाट बच्न पनि साइकिल चलाउनु उपयोगी हुने डा. रेग्मीको सुझाव छ । विभिन्न अध्ययनहरुले नियमित साइकिल चलाउनेहरुमा उच्च रक्तचाप र मुटुरोगको संभावना कम हुने देखाएको डा. रेग्मीको कथन छ ।


नियमित साईकिल चलाउदा के के फाइदा हुन्छ त ?
१. मुटु स्वास्थ्य राख्न सहयोग गर्छ ।
२. शरिरका मांशपेशीहरु मजबुत बनाउँछ ।
३. ब्लड प्रेसर र डाईबेटिज हुनबाट बचाँउछ ।
४. शरिरमा भएको अनावश्यक बोसोलाई घटाउँछ ।
५. घुडा तथा जोर्नीहरुलाई मजबुत बनाउँछ ।
६. तनाव कम गराउँछ र मानसिक स्वास्थ्यलाई निक्कै फाईदा पु¥याउँछ ।

७. निन्द्रा राम्रोसंग लाग्छ । अनिद्राबाट बचाउँछ ।
८. साईकलले मानिसको फोक्सोलाई मजबुत बनाउँछ ।
९. शरिरमा रहेको कोलस्ट्रोल घटाउन सहयोग गर्छ ।
१०. क्यान्सर रोग प्रतिरोध क्षमता बढाउँन सहयोग गर्छ ।
११. नियमित साईकल चलाउँदा स्मरण शक्ति पनि बढाउँछ ।
१२. शरिरको छालालाई विभिन्न हानिकारक किरणहरुबाट बचाई सधै युवा अवस्थामा जस्तो तन्नेरी बनाउँछ ।
१३. ध्वनि प्रदुषणबाट जोगाउँछ ।
१४. अनावश्यक रुपमा हुने ट्राफिक जामकम गराउँछ ।
१५. पाचन शक्तिमा उल्लेख्य सुधार ल्याउँछ ।
साईकलका माध्यबाट साहसिक खेलकुद पर्यटन प्रर्वधनगर्दै देशमा आर्थिक संमृद्धिका माध्यमबाट स्वस्थ्य नागरिक बनाउन सकिन्छ । तर यसका लागि सडकको वारीपारी छुट्टै साइकिल लेनको व्यवस्था हुनु पर्छ । सरकारले यसमा पहल गर्नु आवश्यक छ ।

(साईकल अभियन्ताहरु, काठमाडौंका तिरेक मानन्धर, हेटौंडाका जीवन शर्मा र ईलामका निपेश नेपालसंग गरेको कुराकानीमा आधारित । सबै तस्बिर सबै उहाँहरुबाटै प्राप्त भएको हो । )