डा सन्दुक रुइतले ग्रहण गरे भारतको प्रतिष्ठित पद्मश्री

हेल्थ टुडे,

काठमाडौं : तिलगंगा आँखा प्रतिष्ठानका कार्यकारी एवं नेपालका चर्चित आँखारोग विशेषज्ञ डा सन्दुक रुइतले भारतको प्रतिष्ठित पद्मश्री अवार्ड ग्रहण गरेका छन् । सोमबार भारतीय राष्ट्रपति रामनाथ केविदले डा. रुइतलाई भारतकै प्रतिष्ठित सम्मान पद्मश्री प्रदान गरेका हुन्  राष्ट्रपति निवासमा  भएको विशेश समारोहमा यो वर्ष पद्मीश्री पाउने विशिष्ट व्यक्तिहरुलाई सम्मान गरिएको थियो । नेपाली आँखा चिकित्सक डा रुइतलाई भारत सरकारले सस्तोमा मोतियाबिन्दूको शल्यक्रिया गर्ने खोज र सस्तो दरमै मोतियाबिन्दुको उपचार पछि प्रयोग हुने लेन्स निर्माण गरेको कामको कदर गर्दै उनाई पद्मश्री दिएको बताएको छ ।  ।  डा रुइतले सन् २००६ मा म्याग्सेसे पुरस्कार समेत पाएका छन् । उनको खोजले मोतियाबिन्दूको शल्यक्रियाको शुल्क ९० प्रतिशतसम्मले कम भएको  र ३० भन्दा बढी देशहरूमा लेन्स निर्यात गर्ने गरेको उल्लेख छरुइत ताप्लेजुङको ओलाङचुङगोलामा जन्मे हुर्केका हुन् । सुरुमा दार्जि्लिङको मिसनरी स्कूल सेन्ट रोबट्र्समा  पढे। त्यसपछि एसएलसीसम्म काठमाडौंका सिद्धार्थ वनस्थली स्कुलमा अध्ययन गरे ।  त्रिचन्द्रमा आइएससी पढेपछि छात्रवृत्ति कोटामा एमबिबिएस पढ्न भारतको लखनऊस्थित किङ जर्ज मेडिकल कलेज पुगे । एमबिबिएस पास गरेपछि नेपाल आए र वीर अस्पतालमा तीन वर्ष बिताए। फेरि भारतको अल इन्डिया इन्स्टिच्युट अफ मेडिकल साइन्स (एम्स)मा  विशेषज्ञता गरे ।

स्वास्थ्य क्षेत्रबाटै पद्मश्री पाउनेमा केराला डा एमआर राजा छन् । उनलाई गम्भीर अवस्थाका बिरामीको गुणस्तरीय जीवनका लागि र्पुयाएको योगदानको कदर गर्दै उक्त पुरस्कार दिइएको हो । दुखाइ रहित नियोनेटल सर्जरीमा विशेषज्ञता हासिल गरेका उनले भारतमै पहिलो ‘पेल्लिएटिभ केयर युनिट’ तयार पारेका थिए । यसैगरी दक्षिण भारतकै कमाटकाकी सुलुगट्टी नरसम्मालाई कृर्षी मजदुरलाई प्रसूति सेवा दिए बाफत पुरस्कार दिइएको हो । औपचारिक स्वास्थ्य शिक्षा नलिएकी उनले परम्परागत रुपमा सिकेको सीपका आधारमा निःशुल्क प्रसूति सेवा दिइएकी छिन् । ९७ वर्षीया उनलाई तमकुर युनिभर्सिटीले मानार्थ पिएचडी दिएको छ ।

यसैगरी साउदी अरवका पहिलो प्रमाणित योगा इन्स्ट्रक्टर नोउफ मरवाईले पनि पद्मश्री पाएकी छिन् । उनले साउदीमा ७० भन्दा बढी योगाका शिक्षक  उत्पादन गरेकी छिन् भने ३ हजारलाई योगा सिकाएकी छिन् ।  तमिल नाडुकी ९८ वर्षकी भी नानाम्मल भारतकी सबैभन्दा वृद्धा योगा शिक्षिका हुन् । उनले योगामा र्पुयाएको योगदानको कदर गर्दै पुरस्कार पाएकी छिन् । हिमाञ्चल प्रदेशका ९० वर्षीय यसी ढोडेनले गुम्बामा उपचार सेवा दिए बाफत पद्मश्री पाएका छन् । कुष्ठरोग नियन्त्रणमा जीवन लगाएका ८२ वर्षीय दामोदर गणेश बापतले पद्मश्री पाएका छन् । परम्परागत चिकित्सा मार्फत् विष नियन्त्रण गर्ने औषधिका लागि लक्ष्मीकुट्टीले पुरस्कार पाएकी छिन् । उनले सर्पले टोकेका हजारौं बिरामीको उपचार परम्परागत चिकित्साको सहयोगले गरेकी छिन् । परम्परागत रुपमा उपचारका लागि प्रयोग भइरहेका ५ सय भन्दा बढी औषधि सम्झेकी छिन् ।  ग्रामिण क्षेत्रमा उपचार सेवा दिएकाले डा रानी र अभय बांग पुरुस्कृति भएका छन् । उनीहरुले जीवनका ३० वर्ष महाराष्ट्रको ग्रामिण इलाका गडचिरोलीमा उपचार सेवा दिएर बिताएका छन् । सामाजिक क्षेत्रमा राम्रो काम गरेको भन्दै पद्मश्री पुरस्कार सुभाषिनी मिस्त्रीलाई दिइएको छ । जसले तरकारी बेचेर गरिबका लागि  अस्पताल बनाएकी छिन् । ( ऐजेन्सीको सहयोगमा )