४१ प्रतिशत बच्चा अझै घरमै जन्मन्छन्

हेल्थ टुडे

सरकारले स्वास्थ्य संस्थामा बच्चा जन्माउने महिलाको संख्या बढाउन करोडौ खर्च गरिरहेको छ । सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा सुत्केरी सेवा निशुल्क गरेको छ । यसका अलावा यातायत खर्च स्वरुप हिमाली जिल्लामा १५ सय, पहाडीमा एक हजार र तराईमा पाँच सय नगद दिने गरेको छ । नवजात शिशुको स्याहारका लागि न्यायो झोला दिने गरेको छ ।

तर लगानी अनुसार प्रतिफल भने प्राप्त हुन सकेको छैन । अझै पनि ४१ प्रतिशत शिशु घरमै जन्मने गरेको हालै स्वास्थ्य मन्त्रालयले गरेको जनसाख्यिक स्वास्थ्य सर्वेक्षणले देखाएको छ । तर स्वास्थ्य संस्थामा गएर बच्चा जन्माउने गर्भवतीको संख्या भने क्रमिक रुपमा बढ्दै गइरहेको छ । सन् २०११ म ३५ प्रतिशत महिलाले मात्र स्वास्थ्य संस्थामा गएर बच्चा जन्माउने गरेका थिए भने अहिले त्यो संख्या बढेर ५७ प्रतिशत पुगेको छ । नपढेका महिलाको दाजोमा एसएसली वा सोभन्दा माथिको शिक्षा हासिल गरेका महिला बच्चा जन्माउन बढी स्वास्थ्य संस्था जाने गरेका छन् । पढेलेखेका ८५ प्रतिशत महिला बच्चा जन्माउन स्वास्थ्य संस्था जाने गरेको सर्वेक्षणले देखाएको छ । समग्रमा ५७ प्रतिशत महिलाले दक्ष स्वास्थ्यकर्मीबाट सुत्केरी सेवा पाउने गरेका छन् ।

यो संख्या २०११ म ३५ प्रतिशत, २००६ मा १८ प्रतिशत र २००१ म जम्मा ९ प्रतिशत थियो । प्रतिशतका हिसाबले यसलाई प्रगति नै मान्नुपर्ने तर चुनौती अझै बाँकी नै रहेको जनस्वास्थ्यविज्ञहरू बताउँछन् । स्त्री तथा प्रजनन् स्वास्थ्य विशेषज्ञ डा. सफला अमात्यले सरकारले लागनी गरे अनुसार परिणाम नआएको बताइन । उनले अहिलेको लगानीको अनुपातमा कम्तिमा ८० प्रतिसत महिलाले स्वास्थ्य संस्थामा गएर बच्चा जन्माएको हुनु पर्नेमा त्यो संख्या न्युन भएकाले सरकारले यस बिषयमा गम्भिर भएर सोच्नु पर्ने बताइन । स्वास्थ्य संस्थामा बच्चा जन्माउदा बाल र मातृदर कम हुने गरेको तथ्यांकले देखाएको छ ।